უსაფრთხოება და ეკო-მართვა I

დაიმახსოვრე: თუ კითხვა შუქნიშანთან მდგომ ბავშვებს ეხება, პასუხი ყოველთვის არის „ამ ბილეთში ჩამოთვლილი ყველა გარემოება“. ბავშვები არაპროგნოზირებადები არიან.

კანონი: თუ შუქნიშანის წინ ბავშვები აპირებენ გზაზე გადასვლას შუქნიშანთან მიახლოებული სატრანსპორტო საშუალების მძღოლმა უნდა გაითვალისწინოს, რომ: - ბავშვები შეიძლება სავალ ნაწილზე გადმოვიდნენ შუქნიშნის მწვანე მაშუქი სიგნალის ყვითელი სიგნალით შეცვლისთანავე; - ჯგუფიდან ხელის კვრით რომელიმე ბავშვს შეიძლება აიძულონ სავალ ნაწილზე გადმოსვლა; - შეიძლება ბავშვები სავალ ნაწილზე გადმოვიდნენ მათთვის შუქნიშნის ნებადამრთველი სიგნალის ჩართვამდე.

დაიმახსოვრე: შიდა სარკეზე თუა კითხვა, პასუხი არის „ამ ბილეთში ჩამოთვლილი ყველა გარემოება“. ბევრი არ იფიქრო, ეგრევე ეგაა.

კანონი: მსუბუქი ავტომობილის შიდა უკუხედვის სარკის გამოყენებისას მძღოლმა უნდა გაითვალისწინოს, რომ სარკე დარეგულირებული უნდა იყოს მძღოლის სიმაღლის შესაბამისად, ასევე ამობურცულ სარკეში საგნები უფრო შორს ჩანს ვიდრე სინამდვილეშია და სარკეს გააჩნია „მკვდარი უბნები“, რის გამოც იგი ყოველთვის ვერ უზრუნველყოფს სრულყოფილ მხედველობის არეს და გამსწრები სატრანსპორტო საშუალების თვალის მიდევნას.

დაიმახსოვრე, ქვეითს გადასასვლელის გარეშე გზაზე გადასვლა შეუძლია, თუ არ არის გამყოფი ზოლი ან ღობურა და გზა ორივე მხრიდან კარგად ჩანს.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, თუ ხილვადობის ზონაში არ არის ქვეითთა გადასასვლელი ან გზაჯვარედინი, გზაზე გადასვლა ნებადართულია გზის სავალი ნაწილის ღერძის პერპენდიკულარულად, იმ მონაკვეთში, სადაც არ არის გამყოფი ზოლი ან ღობურა და გზა ორივე მხრიდან კარგად ჩანს.

დაიმახსოვრე: თუ ზებრასთან მარშრუტკა აჩერებს, შენც უნდა გაჩერდე. გზას გააგრძელებ მხოლოდ მაშინ, როცა დარწმუნდები, რომ მის წინ ქვეითი არ დგას.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 25-ე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად, თუ არარეგულირებული ქვეითთა გადასასვლელის წინ გაჩერდა ან მოძრაობა შეანელა სამარშრუტო სატრანსპორტო საშუალებამ, მეზობელ ზოლებზე მოძრავ სხვა სატრანსპორტო საშუალებათა მძღოლებმა მოძრაობა უნდა განაგრძონ მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დარწმუნდებიან, რომ გაჩერებული სამარშუტო სატრანსპორტო საშუალების წინ არ არის ქვეითი.

აქ მთავარია დაიმახსოვრო ერთი „ჯადოსნური“ რიცხვი - 100 მეტრი. თუ გზას 100 მეტრზე ახლოს ხედავ, მობრუნება უბრალოდ სახიფათოა და ამიტომ გეკრძალება. კითხვაში ხილვადობა 90 მეტრია, რაც 100-ზე ნაკლებია. ესე იგი, ვსიო, ეკრძალება

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის მე-15 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, აკრძალულია სატრანსპორტო საშუალების მობრუნება გზაზე, სადაც ხილვადობა თუნდაც ერთი მიმართულებით 100 მეტრზე ნაკლებია.

დაიმახსოვრე: გვირაბში მობრუნება და უკუსვლით მოძრაობა ყოველთვის აკრძალულია.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 42-ე მუხლის „ა“ პუნქტის თანახმად, საგზაო ნიშნით აღნიშნულ გვირაბებში მოქმედებს შემდეგი წესი -მძღოლს ეკრძალება უკუსვლით მოძრაობა ან მობრუნება.

დაიმახსოვრე, კითხვაში თუ წერია დაშავებულის შეფასებისას რა არის "უპირველესი", არ მოტყუვდე. სწორი პასუხია ის გრძელი ვარიანტი, სადაც ყველაფერი ერთადაა ჩამოთვლილი: სასუნთქი გზები, სუნთქვა, პულსი და ცნობიერება.

კანონი: მნიშვნელოვანია დაზარალებულის მდგომარეობა სწრაფად და მართებულად შეფასდეს. პირველი ეტაპი არის ცნობიერების შემოწმება (არის თუ არა დაზარალებული გონზე). მეორე ეტაპი - სასუნთქი გზების გახსნა მესამე ეტაპი - სუნთქვის კონტროლი. მეოთხე ეტაპი - საძილე არტერიაზე პულსაციის შემოწმება.

დაიმახსოვრე: მე-2 ხარისხის დამწვრობისას ბუშტებს და ტანსაცმელს არ ვეხებით. ვადებთ სტერილურ საფენს, ყინულს და ვასმევთ წყალს ტკივილგამაყუჩებელთან ერთად.

კანონი: თუ საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაშავებულს აღენიშნება კანის მე-2 ხარისხის დამწვრობა (კანის ქსოვილის დარღვევა და მოწითალო შეფერილობა, დამწვრობის ადგილზე სითხით შევსებული ბუშტების წარმოქმნა, ძლიერი ტკივილი) პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენის მიზნით მას ბუშტები არ უნდა გავუხსნათ, ტანსაცმლის ნარჩენები დამწვარი ზედაპირიდან არ მოვაცილოთ, ჭრილობაზე დავადოთ სტერილური საფენი, ბინტით არ შევუხვიოთ, მივადოთ ყინული ან ცივი საფენი, მივცეთ ტკივილგამაყუჩებელი საშუალება (თუ დაშავებულს მის მიმართ ალერგია არ გააჩნია) და დაშავებულს დავალევინოთ წყალი.

დაიმახსოვრე: თუ დაშავებული არც სუნთქავს და არც პულსი აქვს, ორივე ერთად სჭირდება. ანუ, აკეთებ ხელოვნურ სუნთქვასაც და გულის მასაჟსაც.

კანონი: თუ დაზარალებულს არ აღენიშნება სუნთქვა და პულსაცია საძილე არტერიაზე, მას უნდა ჩაუტარდეს ხელოვნური სუნთქვა და გულის არაპირდაპირი მასაჟი (ორი ჩაბერვა და 30 გულის მასაჟი, ჯამში უნდა გამოვიდეს გულის მასაჟი ერთ წუთში 100).

დაიმახსოვრე ეს ორი ადგილი: „ქვეითთა ზონა“ და „საცხოვრებელი ზონა“. აქ უპირატესობა ყოველთვის ქვეითს აქვს.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ქვეითთა ზონად გამოცხადებულ ადგილზე და საცხოვრებელ ზონაში აკრძალულია გამჭოლი მოძრაობა, სასწავლო სვლა და ჩართული ძრავათი დგომა; ამასთანავე, ქვეითს უპირატესობა აქვს სხვა საგზაო მოძრაობის მონაწილეების მიმართ.

დაიმახსოვრე: მოტოციკლით, ველოსიპედით და მსგავსი ტრანსპორტით მოძრაობისას, ყველა თვალი გზას უნდა ეხებოდეს. მარტივად რომ ვთქვათ, „ვილის“ გაკეთება არ შეიძლება.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-11 პუნქტის თანახმად, მოპედის, მოტოციკლის, ორბორბლიანი ელექტროთვითმგორავის, ველოსიპედის მძღოლი ვალდებულია გზაზე ისე იმოძრაოს, რომ სატრანსპორტო საშუალების ყველა თვალი ეხებოდეს გზის ზედაპირს.

დაიმახსოვრე: თუ პულსი აქვს, ესე იგი გული მუშაობს. ამიტომ, მხოლოდ ხელოვნური სუნთქვა სჭირდება.

კანონი: თუ დაზარალებული არ სუნთქავს, მაგრამ აღენიშნება პულსაცია საძილე არტერიაზე, მას უნდა ჩაუტარდეს მხოლოდ ხელოვნური სუნთქვა, ერთი ჩასუნთქვა ყოველ 6 წამში, მანამ ვიდრე არ აღუდგება სპონტანური სუნთქვა.

დაიმახსოვრე: თუ მგზავრი ხელს გიშლის ან ხედვას გიფარავს, ეს ყოველთვის აკრძალულია. პასუხია „არ არის ნებადართული“.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, აკრძალულია მგზავრთა იმ რაოდენობით ან ისე გადაყვანა, რომ ეს ხელს უშლიდეს სატრანსპორტო საშუალების მართვას ან მძღოლს უზღუდავდეს ხედვის არეს.

დაიმახსოვრე: თუ კისერი აქვს დაზიანებული, მჯდომარეს ზურგიდან შეუცურე ხელები, დაუფიქსირე ყბა და კისერი და უკან გაათრიე.

კანონი: დამხმარეს გარეშე დაშავებულის გადათრევით გადაადგილება კისრის ან ხერხემლის დაზიანების ეჭვის შემთხვევაში, თუ მის სიცოცხლეს საფრთხე ემუქრება უნდა მოხდეს შემდეგნაირად - მოათავსეთ დაშავებული მჯდომარე პოზიციაში. დადექით დაშავებულის ზურგს უკან, მკლავები მხრებქვეშ შეუცურეთ, დავაფიქსიროთ ქვედა ყბა და კისერი და ისე გადათრევით გადავაადგილოთ უკან.

დაიმახსოვრე: მუცლის ჭრილობისას დაშავებული გადაგყავს ზურგზე, მოხრილი მუხლებით. ეგაა სწორი პასუხი.

კანონი: მუცლის არეში მიღებული ჭრილობის დროს დაშავებულის ტრანსპორტირება უნდა მოხდეს ზურგზე დაწოლილი მდგომარეობაში მუხლებში მოხრილი ფეხებით.

დაიმახსოვრე: გულწასული დააწვინე ზურგზე და ფეხები აუწიე. მერე ნიშადურის სპირტი და ადეკოლონი საფეთქლებზე.

კანონი: გულის წასვლის შემთხვევაში დაზარალებული უნდა დავაწვინოთ ზურგზე, ფეხები წამოუწიოთ. ვასუნთქოთ ნიშადურის სპირტი, საფეთქლები დავუზილოთ ადეკოლონით (ან სხვა სპირტის შემცველი სითხით).

დაიმახსოვრე: ტვინის შერყევისას დაშავებულს გვერდზე აწვენ და ტრანსპორტირებაც ასე ხდება. ეგაა სწორი პასუხი.

კანონი: თავის ტვინის შერყევის შემთხვევაში დაშავებული უნდა დავაწვინოთ გვერდზე და გადავიყვანოთ ასეთ მდგომარეობაში უახლოეს სამედიცინო დაწესებულებაში.

დაიმახსოვრე: გულმკერდის ჭრილობაზე ორი ვარიანტია. ან ჯანმრთელ გვერდზე აწვენ, ან ნახევრად სვამ.

კანონი: დაშავებულის გულმკერდის გამჭოლი ჭრილობით ტრანსპორტირება შეიძლება ჯანმრთელ გვერდზე დაწოლილ ან ნახევრადმჯდომარე მდგომარეობაში.

დაიმახსოვრე: ტანსაცმელს ჯერ ჯანმრთელ ხელზე ხდი, მერე დაშავებულზე. პირიქითაა ჩაცმისას.

კანონი: ერთი ხელის დაზიანების შემთხვევაში დაშავებულს პიჯაკი ან პერანგი ჯერ უნდა გავხადოთ ჯანსაღ, ხოლო შემდეგ დაშავებულ ხელზე.

დაიმახსოვრე: ტრავმული შოკის დროს ჯერ სისხლდენა შეუჩერე და გაათბე. თბილი სასმელი მხოლოდ მაშინ მიეცი, თუ მუცლის დაზიანებას არ ვეჭვობთ.

კანონი: ტრამვული შოკის დროს დაშავებულს უნდა გაეწიოს შემდეგი პირველადი სამედიცინო დახმარება - აუცილებლობის შემთხვევაში შევაჩეროთ სისხლდენა, დავაფაროთ სათბურები, თუ არ ვეჭვობთ მუცლის ღრუს შიდა ორგანოების დაზიანებას - დავალევინოთ თბილი სასმელი.

დაიმახსოვრე: მსხვილი არტერია = ალისფერი სისხლი + პულსირებული ნაკადი. ეს ორი სიტყვაა მთავარი ამ ბილეთში.

კანონი: არტერიის დაზიანების დროს სისხლს აქვს ღია-ალისფერი და ჭრილობიდან გამოედინება პულსირებული ნაკადით. არტერიული სისხლდენა საშიშია სიცოცხლისათვის, განსაკუთრებით მსხვილი არტერიის დაზიანებისას, რადგა დაზარალებულმა დროის მოკლე მონაკვეთში შეიძლება დაკარგოს დიდი რაოდენობის სისხლი.

დაიმახსოვრე: ვენური სისხლდენა არის მუქი სისხლი და სუსტი ნაკადი. ამიტომ ტანსაცმელიც ნელა იჟღინთება.

კანონი: ჭრილობიდან ვენური სისხლდენის დამახასიათებელია მუქი-ალუბლისფერი სისხლის სუსტი ნაკადი. აუცილებელია მჭიდრო სახვევის დადება უშუალოდ ჭრილობის ადგილზე. სახვევის ქვედა ფენის სისხლით გაჟღენთვისას, ის არ უნდა მოცილდეს და უნდა დაემატოს ახალი სახვევი.

დაიმახსოვრე: ბავშვის გადაყვანა შეიძლება მხოლოდ ჯდომით. ფეხზე დგომა კატეგორიულად იკრძალება.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 26-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, სატრანსპორტო საშუალებით ბავშვთა გადაყვანა დასაშვებია მხოლოდ დამსხდარ მდგომარეობაში, კონსტრუქციულად განსაზღვრული დასასხდომი ადგილებით. ბავშვთა დამდგარ მდგომარეობაში გადაყვანა აკრძალულია.

დაიმახსოვრე: თეთრი ხელჯოხიანი ქვეითი რომ დაინახო, უპირობოდ უნდა გაატარო. აქ ფიქრი არ უნდა, ვალდებული ხარ ყველა შემთხვევაში.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მძღოლმა განსაკუთრებული სიფრთხილე უნდა გამოიჩინოს საგზაო მოძრაობის ისეთი მონაწილეების მიმართ, როგორებიც არიან ქვეითები (განსაკუთრებით ბავშვები, ხანდაზმულები, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირები) და ველოსიპედისტები. მძღოლი ვალდებულია ყველა შემთხვევაში გზა დაუთმოს თეთრი ხელჯოხით ან გამყოლ-ძაღლთან ერთად მოძრავ უსინათლო ქვეითს.

დაიმახსოვრე: უსინათლო ქვეითს (ძაღლით ან თეთრი ჯოხით) გზას უთმობ **ყველა შემთხვევაში**. გამონაკლისი არ არსებობს.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მძღოლმა განსაკუთრებული სიფრთხილე უნდა გამოიჩინოს საგზაო მოძრაობის ისეთი მონაწილეების მიმართ, როგორებიც არიან ქვეითები (განსაკუთრებით ბავშვები, ხანდაზმულები, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირები) და ველოსიპედისტები. მძღოლი ვალდებულია ყველა შემთხვევაში გზა დაუთმოს თეთრი ხელჯოხით ან გამყოლ-ძაღლთან ერთად მოძრავ უსინათლო ქვეითს.

დაიმახსოვრე: კითხვაში, თუ რომელი ფაქტორი **არ** ახდენს ზეგავლენას, სწორი პასუხია „არც ერთი არ არის სწორი“. კანონის მიხედვით, ყველა ჩამოთვლილი ფაქტორი მოქმედებს.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, მძღოლი ვალდებულია იცოდეს საგზაო მოძრაობის წესები, აგრეთვე გათვითცნობიერებული ჰქონდეს ისეთი ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენს მძღოლის მოქმედებაზე, მაგალითად, დაღლილობა, უძილობა, სამედიცინო პრეპარატების მიღება, ალკოჰოლის მიღება და ა. შ.

დაიმახსოვრე: ჩართული ფარები ან ღია კარი ნიშნავს, რომ განსაკუთრებული სიფრთხილე გმართებს. შეიძლება გზაზე მოულოდნელად ბავშვი ან ქვეითი გამოვიდეს.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 25-ე მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, გზაზე გაჩერებული სატრანსპორტო საშუალების გასწვრივ მოძრაობისას მძღოლმა განსაკუთრებული სიფრთხილე უნდა გამოიჩინოს ჩართული გარე სანათი ხელსაწყოს ან ღია კარის მქონე სატრანსპორტო საშუალების მიმართ, რათა აუცილებლობის შემთხვევაში დროულად უზრუნველყოს გზაზე ქვეითთა და ბავშვების მოულოდნელი გამოჩენით წარმოშობილი საფრთხის თავიდან აცილება.

დაიმახსოვრე: ტელეფონზე ლაპარაკი შეიძლება, თუ "სპიკერზე" გაქვს ჩართული. მთავარია, ორივე ხელი თავისუფალი გქონდეს საჭისთვის.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, სატრანსპორტო საშუალების გადაადგილებისას მძღოლი უნდა მოერიდოს ნებისმიერ მოქმედებას, რომელიც დაკავშირებული არ არის მართვასთან. მძღოლს ეკრძალება სატრანსპორტო საშუალების მართვისას მობილური კომუნიკაციის საშუალებით სარგებლობა. ეს აკრძალვა არ ვრცელდება ისეთ შემთხვევებზე, როდესაც მძღოლი სარგებლობს მობილური კომუნიკაციის საშუალების ყურსასმენით ან მობილური კომუნიკაციის ხმამაღალი (ან დისტანციური) საუბრის ფუნქციით და ორივე ხელი თავისუფალი აქვს სატრანსპორტო საშუალების სამართავად.

დაიმახსოვრე: მოპედით მოძრაობისას, ყველა თვალი უნდა ეხებოდეს გზის ზედაპირს. არ აქვს მნიშვნელობა ორთვლიანია თუ სამთვლიანი.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-11 პუნქტის თანახმად, მოპედის, მოტოციკლის, ორბორბლიანი ელექტროთვითმგორავის, ველოსიპედის მძღოლი ვალდებულია გზაზე ისე იმოძრაოს, რომ სატრანსპორტო საშუალების ყველა თვალი ეხებოდეს გზის ზედაპირს.

დაიმახსოვრე: თუ ღამით ორივე ფარი (ახლოც და შორიც) ჩაგიქრა, გაუნათებელ გზაზე ვეღარ ივლი. ეს წესი დასაზეპირებელია.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-21-ე მუხლის მე-13 პუნქტის თანახმად, მძღოლს ეკრძალება მოძრაობა მუშა სამუხრუჭო სისტემის, საჭის მექანიზმის, სატრანსპორტო საშუალებათა შემადგენლობაში მისაბმელი მოწყობილობის გაუმართაობისას, აგრეთვე დღე-ღამის ბნელ დროს ერთდროულად მწყობრიდან გამოსული (ჩამქრალი) ახლო და შორი განათების ფარებით (ან მათი არარსებობისას) ან/და უკანა საგაბარიტო სინათლეებით იმ გზაზე, რომელზედაც არ არის ხელოვნური განათება ან არასაკმარისი ხილვადობაა. მძღოლის მხარეს არსებული მინასაწმენდის უმოქმედობისას აკრძალულია მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების მართვა ნისლის, წვიმისა და თოვის დროს.

დაიმახსოვრე: გზა ყველაზე ხშირად იყინება ხიდზე, გზაგამტარსა და ესტაკადაზე. უბრალოდ ეს სამი სიტყვა დაიზეპირე.

კანონი: „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 25-ე მუხლის მე-10 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, გზაზე მოძრაობისას მძღოლმა უნდა გაითვალისწინოს შემდეგი გარემოებები - მოყინულ გზის მონაკვეთზე მძღოლმა შეძლებისდაგვარად თავი უნდა აარიდოს დამუხრუჭებას, სიჩქარის ცვლილებასა და მიმართულების მკვეთრ შეცვლას. ამასთანავე, მძღოლმა უნდა გააცნობიეროს, რომ ყველაზე უფრო ხშირად გზა მოყინულია ხიდზე, გზაგამტარსა და ესტაკადაზე.