უსაფრთხოება და ეკო-მართვა IV

დაიმახსოვრე: თუ ვინმეს რამე გადასცდა, ჯერ ზურგზე დაარტყი. თუ არ უშველა, უკნიდან მოეხვიე და მუცელზე მკვეთრად დააწექი.

კანონი: საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაშავებულის სასუნთქ გზებში უცხო სხეულის მოსაცილებლად აუცილებლად უნდა რამდენჯერმე ხელისგული დავარტყათ ზურგზე, უარყოფითი შედეგის შემთხვევაში დავდგეთ დაშავებულის უკან, ქვედა ნეკნის დონეზე მუცელთან ხელები მუშტად გადავაჭდოთ ერთმანეთს, ერთდროულად მოვახდინოთ დაწოლა ნეკნებზე და მკვეთრად დავაწვეთ მუშტებით მუცლის არეში შიდა და ზედა მიმართულებით.

დაიმახსოვრე: თუ დაშავებული უგონოდაა, წამლის მიცემა არ შეიძლება. ეს კატეგორიულად აკრძალულია.

კანონი: საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად უგონო მდგომარეობაში მყოფ დაშავებულისათვის სამკურნალო პრეპარატების მიცემა ნებადართული არ არის.

დაიმახსოვრე: თუ არტაშანი არ გაქვს, მოტეხილ ხელს კისერზე კიდებ და ტანზე ამაგრებ.

კანონი: არტაშანის დასამზადებელი მასალის არარსებობისას საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაშავებულის ხელის ძვლის მოტეხილობის შემთხვევაში, მას უნდა იდაყვში მოხრილი ხელი ჩამოვკიდოთ კისერზე და ბინტის დახვევით მივუმაგროთ ტანზე.

დაიმახსოვრე: პირველი სიჩქარით დიდხანს გაზაობა ყველაზე მეტ ბენზინს წვავს. ამიტომ საწვავის ხარჯი ყოველთვის იზრდება.

კანონი: მექანიკური გადაცემათა კოლოფის მქონე სატრანსპორტო საშუალების ჩართული პირველი გადაცემით მოძრაობისას სიჩქარე დაბალია, ხოლო ძრავი მუშაობს მაღალი ბრუნთა რიცხვით და საჭიროებს მეტ საწვავს. მოძრაობის დაწყებისას, პირველი გადაცემით ჩართული სატრანსპორტო საშუალების ხანგრძლივი გაქნების დროს საწვავის ხარჯი იზრდება.

დაიმახსოვრე: მანქანა ყველაზე მდგრადია, როცა ცარიელია. ტვირთი და მგზავრები მდგრადობას ამცირებს.

კანონი: რაც უფრო მაღლაა განლაგებული სატრანსპორტო საშუალების სიმძიმის ცენტრი მით უფრო ნაკლებია მისი მდგრადობა გადაყირავების წინააღმდეგ, განურჩევლად ტვირთის ხასიათისა. ტვირთიანი სატრანსპორტო საშუალების სიმძიმის ცენტრი ყოველთვის უფრო მაღლაა განლაგებული ვიდრე უტვირთოსი.

დაიმახსოვრე, ციცაბო დაღმართზე საუკეთესოა ძრავით დამუხრუჭება. რაც უფრო დაქანებულია, მით დაბალი სიჩქარე ჩართე.

კანონი: მექანიკური გადაცემათა კოლოფის მქონე სატრანსპორტო საშუალების ციცაბო დაღმართზე მოძრაობისას დამუხრუჭების ეფექტური ხერხია - დამუხრუჭება ძრავით. რაც უფრო მკვეთრია დაღმართი მით უფრო მეტი სიფრთხილეა საჭირო. მექანიკური გადაცემათა კოლოფის მქონე ავტომობილის მკვეთრ დაღმართზე ძრავით დამუხრუჭებისას მძღოლმა, რაც უფრო მკვეთრია დაღმართი, მით უფრო დაბალი გადაცემა უნდა ჩართოს.

დაიმახსოვრე: წინა წამყვანზე უკანა ხიდი თუ მოცურდა, გაზს ოდნავ უმატებ. საჭით კი მოძრაობის მიმართულებას ასწორებ.

კანონი: წინა წამყვანღეძიანი ავტომობილის უკანა ხიდის მოცურების შემთხვევაში მძღოლმა უნდა ოდნავ მოუმატოს საწვავის მიწოდება და საჭით გაასწოროს მოძრაობის მიმართულება.

დაიმახსოვრე: უკანა ხიდი თუ მოცურდა, გაზს ოდნავ უკლებ და საჭესაც მოცურებისკენ ატრიალებ. ეგრევე დაიჭირავ მანქანას.

კანონი: მოსახვევში მოძრაობისას უკანა წამყვანღეძიანი ავტომობილის უკანა ხიდის მოცურების შემთხვევაში მძღოლმა უნდა ოდნავ შეამციროს საწვავის მიწოდება და საჭე მოაბრუნოს მოცურების მხარეს.

დაიმახსოვრე: ღრმა თოვლი და გრუნტიანი გზა რომ დაინახე, პასუხია დაბალი გადაცემა და სიჩქარე. არც მკვეთრი მოძრაობა შეიძლება და არც გაჩერება.

კანონი: სავალ ნაწილზე ღრმა თოვლის არსებობისას, გრუნტოვან გზაზე მოძრაობის შემთხვევაში სატრანსპორტო საშუალების მძღოლმა უნდა იმოძრაოს წინასწარ შერჩეული გადაცემითა და სიჩქარით გაჩერებების გარეშე, გამორიცხოს საჭის თვლის მკვეთრი მობრუნება.

დაიმახსოვრე: მოლიპულზე მოხვდი? არაფერს არ ცვლი! მიდიხარ პირდაპირ, იგივე სიჩქარით.

კანონი: თუ სატრანსპორტო საშუალების მძღოლი სწორ გზაზე მოძრაობისას მოულოდნელად მოხვდა მოლიპულ მოკლე მონაკვეთზე, მოძრაობის სიჩქარის შეუცვლელად უნდა გააგრძელოს მოძრაობა იმავე ტრაექტორიით.

დაიმახსოვრე: დასველებულ მუხრუჭს აშრობ მოძრაობაში. ამისთვის პედალს ბევრჯერ და ხანმოკლედ აჭერ.

კანონი: წყლის დაბრკოლების გადალახვის შემდეგ სამუხრუჭო ხუნდების დასველების შემთხვევაში, სატრანსპორტო საშუალების მუხრუჭების ეფექტურობის აღსადგენად, მძღოლმა უნდა გააგრძელოს მოძრაობა და გააშროს სამუხრუჭე ხუნდები მუხრუჭის სატერფულზე ფეხის მრავალჯერადი ხანმოკლე დაჭერით.

დაიმახსოვრე: თუ მანქანა დამუხრუჭების გამო მოცურდა, პირველი მოქმედება დამუხრუჭების შეწყვეტაა. კითხვაშივეა პასუხი.

კანონი: დამუხრუჭებით გამოწვეული მოცურების შესაწყვეტად სატრანსპორტო საშუალების მძღოლმა, უნდა შეწყვიტოს დამუხრუჭება.

დაიმახსოვრე, საჭეზე ხელების სწორი განლაგება ნაჩვენებია II სურათზე. ეს პოზიცია ყველაზე უსაფრთხო და მოსახერხებელია მანევრირებისთვის.

კანონი: საჭის თვალზე ხელების სწორი განლაგებაა, როდესაც ავარიული სიტუაციის წარმოშობის შემთხვევაში მძღოლს შეუძლია სწრაფად და მოხერხებულად მოაბრუნოს საჭე ყველა მიმართულებით და დააბრუნოს იგი საწყის მდგომარეობაში. გარდა ამისა სწორი განლაგება უზღუნველყოფს ხელებზე მინიმალურ დატვირთვას, ამცირებს დაღლილობას. მძღოლი ყოველთვის მზადაა რეაგირება მოახდინოს საგზაო სიტუაციის ცვლილებაზე. საჭის თვალზე ხელების სწორი განლაგება ნაჩვენებია მეორე ნახატზე.

დაიმახსოვრე: ჯოგმა რომც გაიაროს, ერთი "დაბოლილი" ძროხა შეიძლება მაინც გამოგიხტეს. ყოველთვის ელოდე ჩამორჩენილს.

კანონი: თუ სატრანსპორტო საშუალების წინ გზის სავალ ნაწილზე გადადის საქონლის ჯოგი, მძღოლმა უნდა გაითვალისწინოს, რომ ჯოგის გადასვლის შემდეგ გზის სავალ ნაწილზე შეიძლება გამოვიდეს ერთეული ცხოველები.

დაიმახსოვრე: თუ კითხვა მოხუც ქვეითს ეხება, პასუხია „ნებისმიერი გარემოება“. მოხუცისგან ყველაფერია მოსალოდნელი.

კანონი: თუ სატრანსპორტო საშუალების წინ ქვეითთა გადასასვლელზე გადაადგილდება მოხუცი ქვეითი მძღოლმა უნდა გაითვალისწინოს, რომ ის სავალ ნაწილზე მოძრაობენ უფრო ნელა ვიდრე სხვა საგზაო მოძრაობის მონაწილეები, ასევე შეიძლება ნახევარი გზიდან მობრუნდნენ უკან და მან შეიძლება დაკარგონ წონასწორება და წაიქცნენ.

დაიმახსოვრე: ბურთი გზაზე ნიშნავს, რომ ბავშვიც შეიძლება გამოვარდეს. ეს უეჭველია.

კანონი: თუ გაზონზე ან ტროტუარზე მყოფ მოთამაშე ბავშვებს სატრანსპორტო საშუალების წინ გზის სავალ ნაწილზე გადმოუვარდათ ბურთი, მძღოლმა უნდა გაითვალისწინოს, რომ ბავშვები შეიძლება გამოიქცნენ გზის სავალ ნაწილზე ბურთის ასაღებად.

დაიმახსოვრე: თუ კითხვა ბავშვის სავარძელს ეხება, მძღოლი უნდა დარწმუნდეს „ამ ბილეთში ჩამოთვლილ ყველა გარემოებაში“.

კანონი: სპეციალური საბავშვო ეტლის, სავარძლის ან დამჭერი მოწყობილობის გამოყენების შემთხვევაში მძღოლმა უნდა გაითვალისწინოს, რომ სპეციალური საბავშვო ეტლი, სავარძლი ან შესაბამისი დამჭერი მოწყობილობა შეესაბამება ბავშვის სიმაღლეს და წონას, ასევე სატრანსპორტო საშუალების კონსტრუქციიდან გამომდინარე შესაძლებელია ბავშვის გადაყვანისას სპეციალური საბავშვო ეტლის, სავარძლის ან შესაბამისი დამჭერი მოწყობილობის გამოყენება.

დაიმახსოვრე: საწვავის ეკონომია არის მდორე აჩქარება და მდორე შენელება. მეტი არაფერი.

კანონი: მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების მოძრაობისას საწვავის ნაკლებ ხარჯს უზრუნველყოფს მართვის სტილი მდორე აჩქარება მდორე შენელებით.

დაიმახსოვრე: დაღმართზე გამორთული გადაბმულობით (ე.წ. "სცეპლენიით") დიდხანს დამუხრუჭება მუხრუჭებს გადაახურებს. ამის გამო დამუხრუჭების ეფექტურობა შემცირდება.

კანონი: ციცაბო დაღმართზე მოძრაობისას, მექანიკური გადაცემათა კოლოფის მქონე სატრანსპორტო საშუალების ხანგრძლივმა დამუხრუჭებამ გამორთული გადაბმულობით შეიძლება გამოიწვიოს სამუხრუჭო სისტემის გადახურება და დამუხრუჭების ეფექტურობის შენცირება.

დაიმახსოვრე: მოცურებისას საჭე მოაბრუნე **მოცურების მხარეს**. შემდეგ კი მანქანა გაასწორე.

კანონი: მოლიპულ გზაზე, საჭის თვლის მკვეთრი მობრუნებით გამოწვეული მოცურების შესაწყვეტად ავტომობილი მძღოლმა, უნდა სწრაფად, მაგრამ მდორედ საჭის თვალი მოაბრუნოს მოვურების მხარეს, შემდეგ საჭის თვლით გაასწოროს ავტომობილის ტრაექტორია.

დაიმახსოვრე, საბურავებში დაბალი წნევა იწვევს სამ ცუდ რამეს: მეტ საწვავს წვავ, საჭე გირთულდება და საბურავები ხურდება. ეს არის ყველაზე გრძელი პასუხი და სამივე კომპონენტს მოიცავს.

კანონი: სატრანსპორტო საშუალების საბურავებში აირის დაბალმა წნევამ შეიძლება გამოიწვიოს როგორც საწვავის ხარჯის მატება, ასევე საჭის მართვის გაძნელება და საბურავების გადახურება.

დაიმახსოვრე: მართვის უნარს აუარესებს წამალიც, დაღლილობაც და სიმთვრალეც. ამიტომ, სწორი პასუხია „ამ ბილეთში ჩამოთვლილმა ნებისმიერმა გარემოებამ“.

კანონი: სატრანსპორტო საშუალების მართვის უნარის გაუარესება შეიძლება გამოიწვიოს როგორც იმ სამკურნალო პრეპარატის მიღებამ, რომელიც აქვეითებს რეაქციას და ყურადღებას, ასევე ძლიერმა დაღლილობამ ან უძილობამ და ალკოჰოლურმა, ნარკოტიკულმა ან ფსიქოტროპულმა თრობამ.

დაიმახსოვრე: თუ კითხვა "საავარიო სიტუაციის საფრთხეზეა", პასუხი არის "ამ ბილეთში ჩამოთვლილ ნებისმიერ შემთხვევაში". უბრალოდ დაიზეპირე.

კანონი: საავარიო სიტუაციის წარმოქმნის საფრთხე იზრდება იმ შემთხვევაში, თუ მძღოლი სათანადოდ არ იცავს დისტანციას ან გვერდით ინტერვალს სხვა სატრანსპორტო საშუალებების მიმართ, ასევე თუ მძღოლი მანევრს იწყებს ისე, რომ არ რწმუნდება მის უსაფრთხოებაში.

დაიმახსოვრე: მაყუჩიდან მუქი კვამლი პირდაპირ კვების სისტემის გაუმართაობაზე მიანიშნებს. სწორედ ეს არის საწვავის ხარჯის ზრდის მიზეზიც.

კანონი: ჩამოთვლილი გარემოებიდან, ძრავის კვების სისტემის გაუმართაობაზე ან ძრავის არასწორი რეგულირების შედეგად საწვავის ხარჯის მკვეთრ მომატებაზე მიანიშნებს მაყუჩიდან გამონაბოლქვი მძლავრი მუქი კვამლი.

დაიმახსოვრე: მოყინულზე უკანა ხიდის მოცურებაზე თუა კითხვა, პასუხია მკვეთრი მოძრაობების აკრძალვა. ანუ, ერიდები "სცეპლენიის" მკვეთრ აშვებას და "გაზის" მკვეთრ მიჭერას.

კანონი: უკანა წამყვანღერძიანი ავტომობილის მძღოლი, რათა აიცილოს მოყინულ გზაზე მოძრაობისას უკანა ხიდის გვერდულად მოცურება უნდა მოერიდოს გადაბმულობის ქუროს სატერფულის მკვეთრ აშვებას და აქსელერატორის სატერფულის მკვეთრ დაჭერას.

დაიმახსოვრე: თუ მანქანას ABS არ აქვს, ტორმუზს აჭერ პულსირებულად (წყვეტილად). მთავარია, თვლები არ დაბლოკო.

კანონი: მუხრუჭების ბლოკირების საწინააღმდეგო სისტემის (ABC) არ მქონე ავტომობილის დამუხრუჭებისას, რათა ავტომობილმა არ დაკარგოს მართვადობა მძღოლმა უნდა დაამუხრუჭოს სამუხრუჭე სატერფულზე პულსირებულად დაჭერით, ამასთან ეცადოს არ გამოიწვის თვლების ბლოკირება.

დაიმახსოვრე: სველ გვერდულზე არ ამუხრუჭებ! მანქანა მდორედ დააბრუნე გზაზე და ეგაა.

კანონი: თუ ავტომობილის მარჯვენა თვლები გადავიდა არამდგრადი და სველი საფარის მქონე გვერდულზე, მიზანშეწონილია დამუხრუჭების გარეშე ავტომობილის მდორედ დაბრუნება გზის სავალ ნაწილზე.

დაიმახსოვრე: თუ ზებრასთან გაჩერებული მანქანა გიფარავს ხედს, ჯერ უნდა დარწმუნდე, რომ ქვეითი არ არის. მხოლოდ ამის შემდეგ გააგრძელე სვლა.

კანონი: თუ არარეგულირებული ქვეითთა გადასასვლელის წინ გაჩერებული სატრანსპორტო საშუალების გამო, გადასასვლელზე ნაწილობრივ შეზღუდულია მხედველობა, გადასავლელთან მოახლოებულ მძღოლს მოძრაობის გაგრძელების უფლება აქვს მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დარწმუნდება, გადასასვლელზე შესული ან შემავალი ქვეითის არარსებობაში.

დაიმახსოვრე, თუ დამუხრუჭებისას ლითონის ხმა და ჭრიალი გესმის, ეს სამუხრუჭე ხუნდების გაცვეთას ნიშნავს.

კანონი: ავტომობილის დამუხრუჭებისას გამოცემული ლითონის ხმა და დამახასიათებელი ჭრიალი მიუთითებს სამუხრუჭო ხუნდების გაცვეთაზე.

დაიმახსოვრე: ABS ნიშნავს უკეთეს მართვადობას. თუ კითხვაშია ABS, პასუხში ეძებე სიტყვა „მართვადია“.

კანონი: მუხრუჭების ბლოკირების საწინააღმდეგო სისტემით (ABS) აღჭურვილი ავტომობილი დამუხრუჭებისას უკეთ სამართავია.

დაიმახსოვრე: ზეთი მიწაში თუ მოხვდა, ნიადაგს და წყალს დიდი ხნით აბინძურებს. ესაა სწორი პასუხი.

კანონი: საავტომობილო ზეთი ნიადაგში მოხვედრისას იწვევს ნიადაგისა და გრუნტის წყლების ხანგრძლივ დაბინძურებას.

დაიმახსოვრე: გარემოს დაცვაზე თუა კითხვა, პასუხია – ჩართული ძრავით დგომას ვერიდებით.

კანონი: მავნე ნივთიერებებისგან გარემოს დასაცავად უნდა მოვერიდოთ სატრანსპორტო საშუალების დგომას ჩართული ძრავით. ინტენსიური აჩქარება, მკვეთრი დამუხრუჭება და ძრავის ბრუნვის მაღალი სიჩქარით მართვა, პირიქით, ზრდის საწვავის ხარჯს და მავნე ნივთიერებების გამოყოფას.

ძმაო, პროსტა დაიზეპირე: თუ კითხვაშია საწვავის ხარჯი და გამონაბოლქვი, პასუხი არის ძრავის ჰაერის ფილტრი. ლოგიკა არ უნდა, ეგრევე ეგ უნდა შემოხაზო.

კანონი: საწვავის გაზრდილი ხარჯისა და მავნე ნივთიერებების მომატებული გამოყოფის თავიდან ასაცილებლად დროულად უნდა გამოვცვალოთ ძრავის ჰაერის ფილტრი.

დაიმახსოვრე: თუ საბურავებში წნევა დაბალია, საწვავი მეტი იხარჯება. ეგრევე მოუნიშნე ეგ პასუხი.

კანონი: საბურავებში ჰაერის წნევის რეკომენდებულ დონეზე ქვემოთ შემცირება ზრდის საწვავის მოხმარებას.

დაიმახსოვრე: ძრავს ვთიშავთ, როცა საცობში დიდი ხნით გვიწევს დგომა. ეგაა სწორი პასუხი.

კანონი: საწვავის ეკონომიისა და გამონაბოლქვის შემცირების მიზნით ძრავი უნდა გავთიშოთ, როდესაც შეფერხებული მოძრაობის პირობებში დიდი ხნით დგომა გვიწევს. მოკლე გაჩერებისას, მაგალითად შუქნიშნის წითელ სიგნალზე, ძრავს არ ვთიშავთ.

დაიმახსოვრე: პისტოლეტი თუ ავტომატურად გაითიშა, საწვავის ჩასხმას აღარ აგრძელებ. ეგ არის სწორი პასუხი.

კანონი: სატრანსპორტო საშუალების საწვავით გამართვისას არ უნდა განვაგრძოთ საწვავის ჩასხმა მას შემდეგ, რაც ავზის გავსების შედეგად ჩასასხმელი მოწყობილობა (პისტოლეტი) ავტომატურად გაითიშება.

დაიმახსოვრე: თუ გამოსაბოლქვი სისტემა (ე.წ. "გლუშიწელი") გაფუჭებულია, ჰაერში მეტი შხამი გადის. ეს არის სწორი პასუხი.

კანონი: გამოსაბოლქვი სისტემის გაუმართაობამ შეიძლება გამოიწვიოს გამონაბოლქვში მავნე ნივთიერებების რაოდენობის ზრდა.

დაიმახსოვრე: ხმაურს ამცირებს ძრავის დაბალი ბრუნი. თუ კითხვაშია „ხმაურის შემცირება“, პასუხში ეძებე „დაბალი ბრუნვის სიჩქარით მართვა“.

კანონი: სატრანსპორტო საშუალების მოძრაობით გამოწვეული ხმაურის შემცირება შესაძლებელია ძრავის დაბალი ბრუნვის სიჩქარით მართვით.

დაიმახსოვრე: გამოყენებული ზეთები და აკუმულატორები მიგვაქვს მხოლოდ გადამამუშავებელ ცენტრებში. სხვაგან გადაყრა არ შეიძლება.

კანონი: გამოყენებული ზეთები, საცხებ-საპოხი სითხეები და აკუმულატორები განადგურების მიზნით უნდა გადავიტანოთ გადამამუშავებელ ცენტრებში.

დაიმახსოვრე: თანაბარ სიჩქარეზე საწვავის ეკონომიისთვის პასუხია კრუიზკონტროლი. ის თავად არეგულირებს სიჩქარეს.

კანონი: თანაბარი სიჩქარით მოძრაობისას საწვავის ხარჯის შესამცირებლად უნდა გამოვიყენოთ კრუიზკონტროლი, რომელიც თავად არეგულირებს მოძრაობის სიჩქარეს.

დაიმახსოვრე: თუ კითხვა გარემოს დაცვას ეხება, პასუხია "დაბალი გორვის წინაღობის მქონე საბურავები". ლოგიკას ნუ ეძებ, უბრალოდ ეს ფრაზა აირჩიე.

კანონი: გარემოს დაცვას ხელს უწყობს დაბალი გორვის წინაღობის მქონე საბურავების გამოყენება.

დაიმახსოვრე: დამატებით ხმაურს იწვევს საწვავის არასრული წვა. ეს აირები მაყუჩში ხვდება და ხმაურობს.

კანონი: სატრანსპორტო საშუალების მართვის დროს დამატებითი ხმაურის გამოწვევა შეუძლია საწვავის არასრული წვის შედეგად წარმოქმნილი აირების მაყუჩში მოხვედრას.

დაიმახსოვრე: მაღალ სიჩქარეში რთავ რაც შეიძლება **ადრე**. დაბალში გადმორთავ რაც შეიძლება **გვიან**.

კანონი: გარემოს დაცვისა და საწვავის დაზოგვის მიზნით მაღალ გადაცემაზე უნდა გადავრთოთ რაც შეიძლება ადრე, ხოლო დაბალ გადაცემაზე რაც შეიძლება გვიან. ასე ძრავი დაბალი ბრუნვის სიჩქარით მუშაობს და ნაკლებ საწვავს მოიხმარს.

დაიმახსოვრე: თუ კითხვა ეხება გამონაბოლქვს და საწვავის დაზოგვას, პასუხია „ძრავი უნდა იყოს გამართული“. ეგრევე ეგ უნდა მონიშნო.

კანონი: სატრანსპორტო საშუალების მოძრაობის დროს გამონაბოლქვის შემცირებისა და საწვავის დაზოგვისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ძრავი იყოს გამართული.